కరువు పరిస్థితుల్లో ఉద్యాన పంటలే మేలు

• కూరగాయల సాగుతో ఎంతో ప్రయోజనం
• నీటి సంరక్షణ చర్యలు తప్పనిసరి
• ‘నమస్తే తెలంగాణ’తో కొండాలక్ష్మణ్‌ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం వీసీ రాజిరెడ్డి

హైదరాబాద్‌, నవంబర్‌ 13 (నమస్తే తెలంగాణ): ఎల్‌ నినో ప్రభావంతో రాష్ట్రంలో ఏర్పడే కరువు పరిస్థితులు పంటలసాగు, ఆహార భద్రతకు ప్రతికూలంగా మారే ప్రమాదం ఉన్నదని కొండాలక్ష్మణ్‌ తెలంగాణ రాష్ట్ర ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం ఉపకులపతి ప్రొఫెసర్‌ డాక్టర్‌ దండ రాజిరెడ్డి పేర్కొన్నారు. జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలపై ఒత్తిడి, భూగర్భ జలాల క్షీణత నేపథ్యంలో యాసంగి సాగుకు ప్రభుత్వం ముందస్తు ప్రణాళిక, శాస్త్రీయ దృక్పథంతో సిద్ధం కావాల్సిన అవసరం ఉన్నదని తెలిపారు.

ఈ క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో కొండాలక్ష్మణ్‌ తెలంగాణ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం నీటి పొదుపు ఆధారిత ఉద్యాన సాగు, ప్రజలకు ఆహార భద్రత, నీటి సంరక్షణకు తీసుకోవాల్సిన చర్యలతో 2026-27 యాసంగి కార్యాచరణ ప్రణాళికను రూపొందించినట్టు వీసీ రాజిరెడ్డి తెలిపారు. ఎల్‌ నినో తీవ్రత కొన్ని నెలలపాటు ఉంటుందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్న నేపథ్యంలో వీసీ రాజిరెడ్డితో ‘నమస్తే తెలంగాణ’ ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూ..

ప్రశ్న: ఎల్‌ నినో ప్రభావం రాష్ట్రంపై ఎలా ఉండబోతున్నది?

సమాధానం: ఎల్‌ నినో వాతావరణ పరిస్థితులు కరువు తీవ్రతను మరింత పెంచవచ్చు. కానీ సరైన ముందస్తు ప్రణాళిక, శాస్త్రీయ సలహాలు, సమన్వయంతో కూడిన చర్యలద్వారా దాని ప్రభావాన్ని తగ్గించవచ్చు. తెలంగాణ ఉద్యానరంగ భవిష్యత్తు ఎంత భూమిలో సాగు చేస్తున్నామనే అంశంపైనే కాకుండా, అందుబాటులో ఉన్న నీటిని ఎంత వివేకంగా వినియోగిస్తున్నాం, శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానాన్ని ఎంత సమర్థంగా రైతుల వద్దకు తీసుకెళ్తున్నామనే అంశాలపైనా ఆధారపడి ఉన్నది.

ప్ర: కరువు తీవ్రత కూరగాయల దిగుబడులపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపనున్నది?

స: కరువు పరిస్థితులతో కూరగాయల దిగుమతులు కూడా స్థిరంగా ఉండకపోవచ్చు. గతంలో అమెరికా, చైనా వంటి దేశాల నుంచి కూరగాయలను దిగుమతి చేసుకున్నప్పటికీ, ఎల్‌ నినో ప్రభావం, రవాణా ఖర్చులు, జియోపొలిటికల్‌ సమస్యల కారణంగా ఈసారి మరిన్ని ఇబ్బందులు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉన్నది. ఎల్‌ నినో కారణంగా దేశవ్యాప్తంగా కూరగాయల ఉత్పత్తి 15- 20శాతం వరకు తగ్గే అవకాశం ఉన్నదని అంచనా. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో టమోటా, వంకాయ, మిరప, బెండ, ఆకుకూరలు వంటి పంటలు డ్రిప్‌ ఇరిగేషన్‌, మల్చింగ్‌ వంటి నీటి పొదుపు పద్ధతులతో సాగు చేయవచ్చు.

ప్ర: కరువు పరిస్థితుల్లో గ్రామీణ రైతుల ఉపాధికి భరోసా ఎలా?

స: జిల్లాస్థాయిలో నీటి లభ్యతను అంచనా వేసి, కూరగాయల సాగుకు అనువైన ప్రాంతాలను గుర్తించాలి. నాణ్యమైన విత్తనాలు సకాలంలో అందించాలి. మారెట్‌ డిమాండ్‌తో పండించే పంటలను అనుసంధానం చేయాలి. నిల్వ, రవాణా, విక్రయ సదుపాయాలను మెరుగుపరచడం ద్వారా ఈ వ్యూహం విజయవంతం అవుతుంది.

ప్ర: విశ్వవిద్యాలయం నుంచి కరువు నివారణకు ఎలాంటి ప్రణాళికలు ఉన్నాయి?

స: టమాటా, వంకాయ, మిరప, బెండ, చికుడు, గోరుచికుడు, బొబ్బర, స్నాప్‌మెలన్‌, మునగ వంటి పంటలతోపాటు పాలకూర, తోటకూర, కొత్తిమీర, మెంతి వంటి తకువ కాలంలో చేతికొచ్చే ఆకుకూరలు కూడా రైతులకు అదనపు అవకాశాలను అందిస్తాయి. విశ్వవిద్యాలయం విడుదలచేసిన కూర బొబ్బర వంటి పంటలు సుమారు రెండు నెలల్లోనే కోతకు వస్తాయి. ఆకుకూరలు సాధారణంగా 30-45 రోజుల్లో కోతకు సిద్ధమవుతాయి. క్రమపద్ధతిలో విత్తడం, నాటడం ద్వారా రైతులు త్వరగా ఆదాయం పొందడమే కాకుండా మారెట్‌కు నిరంతర సరఫరాను కొనసాగించవచ్చు.

ప్ర: సాగు విస్తీర్ణం పెంచితే.. దానికి అవసరమైన నీరు అందుతుందా?

స: సాగు విస్తీర్ణాన్ని పెంచడం ఒకటే సమస్యకు పరిషారం కాదు. ప్రతి నీటి బొట్టునూ సమర్థంగా వినియోగించుకుంటూ అధిక ఉత్పత్తి సాధించడం ప్రధాన లక్ష్యం కావాలి. నీటి కొరత ఉన్న పరిస్థితుల్లో ఎత్తయిన మడులు, బిందు సేద్యం, మల్చింగ్‌, ఫెర్టిగేషన్‌ వంటి పద్ధతులు నీటి వినియోగ సామర్థ్యాన్ని పెంచి, కూలీల అవసరాన్ని తగ్గించి, పంటల ఉత్పాదకతను మెరుగుపరచగలవు.

ప్ర: దీర్ఘకాలిక పండ్ల తోటలు కరువును ఎలా తట్టుకుంటాయి?

స: పండ్ల తోటల రైతులకు కూడా ప్రత్యేక మార్గదర్శకత్వం అవసరం. మామిడి తోటల్లో నీటి సరఫరాను అవసరానికి అనుగుణంగా నిర్వహించడం, కొమ్మల సాంద్రతను నియంత్రించడం, అధిక ఉష్ణోగ్రతల వల్ల కలిగే నష్టాన్ని తగ్గించే చర్యలు చేపట్టడం ముఖ్యం. జామ, సీతాఫలం, సిట్రస్‌ పండ్లు, ద్రాక్ష, అరటి తదితర పంటల్లో తేమ సంరక్షణ, సేంద్రియ మల్చింగ్‌, సమర్థవంతమైన నీటి నిర్వహణ ఉపయోగపడుతాయి. పూత, కాయల అభివృద్ధి వంటి కీలక దశల్లో అవసరమైన రక్షణాత్మక నీటి తడులు ఇవ్వడం ద్వారా తీవ్ర నష్టాలను నివారించవచ్చు. ఆయిల్‌పామ్‌ సాగును మాత్రం ఏడాది పొడవునా నీటి లభ్యతకు భరోసా ఉన్న ప్రాంతాల్లోనే ప్రోత్సహించాలి.

ప్ర: మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులపై రైతులకు మీరిచ్చే సలహాలు ఏమిటి?

స: వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే సమగ్ర పంటల యాజమాన్యం తప్పనిసరి. రైతులు చీడపీడల ఉనికిని క్రమం తప్పకుండా గమనించాలి. పొలంలో పరిశుభ్రత పాటించడం, పంట అవసరాలకు అనుగుణంగా పోషకాలను అందించడం, పురుగుమందులను బాధ్యతాయుతంగా వినియోగించడం ముఖ్యం. అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే, సిఫార్సు చేసిన మోతాదుల్లో, తగిన రక్షణ పరికరాలతో మొకల సంరక్షణ మందులను వాడాలి. కోతకు ముందు పాటించాల్సిన నిరీక్షణ వ్యవధిని తప్పనిసరిగా అనుసరించాలి. స్థానిక వాతావరణ సమాచారం, డిజిటల్‌ వ్యవసాయ సలహాలు రైతులకు అందుబాటులో ఉంటే నీటి తడులు, మందుల పిచికారీ, కోత సమయాలను మరింత సమర్థంగా నిర్ణయించుకోవచ్చు.

ప్ర: చిన్న, సన్నకారు రైతులకు ఉద్యాన పంటలసాగు ఆర్థిక భరోసా కల్పిస్తుందా?

స: వాతావరణ అనుకూల ఉద్యానసాగుతో చిన్న, సన్నకారు రైతులకు కూడా ఆర్థిక భరోసా లభిస్తుంది. బిందు సేద్యం, మల్చింగ్‌ సామగ్రి, నీటి పొదుపు పరికరాలపై రాయితీలు కల్పించి, రైతులకు శిక్షణ, సాంకేతిక సహాయం అందించడం ద్వారా మెరుగైన ఫలితాలు సాధించవచ్చు. గ్రామస్థాయిలో నీటి లభ్యతను అంచనా వేసి, అందుబాటులో ఉన్న వనరులకు అనుగుణంగా పంటలను ఎంపిక చేసుకునేలా సామూహిక నీటి ప్రణాళికలను ప్రభుత్వం ప్రోత్సహించాలి.