పెద్దపేగును కాపాడుకుందాం!

ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆందోళన కలిగిస్తున్న క్యాన్సర్లలో పెద్దపేగు క్యాన్సర్‌ (కొలొరెక్టల్‌ క్యాన్సర్‌) ఒకటి. అయితే ఈ క్యాన్సర్‌ను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తిస్తే చికిత్సతో మంచి ఫలితాలు సాధించే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా వ్యాధి క్యాన్సర్‌గా మారకముందే పెద్దపేగులో ఏర్పడే పాలిప్స్‌ (చిన్నపాటి కణజాల పెరుగుదల)ను గుర్తించి తొలగించడం ద్వారా క్యాన్సర్‌ ముప్పును నివారించవచ్చు.

పెద్దపేగు క్యాన్సర్‌ ప్రారంభంలో ఎలాంటి స్పష్టమైన లక్షణాలు కనిపించకపోవచ్చు. నొప్పి, రక్తస్రావం లాంటివి బయటపడే సమయానికి వ్యాధి ముదిరే ప్రమాదం ఉంటుంది. అందువల్ల లక్షణాలు లేని వారిలోనూ వయసు, కుటుంబ ఆరోగ్య చరిత్ర ఆధారంగా స్రీనింగ్‌ పరీక్షలు చేయించుకోవడం కీలకం.

45 ఏండ్లు దాటితే..
సాధారణ ముప్పు స్థాయిలో ఉన్నవారు 45 ఏండ్ల వయసు నుంచి పెద్దపేగు క్యాన్సర్‌ స్రీనింగ్‌ ప్రారంభించాలని వైద్య మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి. 75 ఏండ్ల వరకు క్రమం తప్పకుండా పరీక్షలు చేయించుకోవాలి. 76 నుంచి 85 ఏండ్లు ఉన్నవారికి ఆరోగ్య పరిస్థితి, గత పరీక్షల ఆధారంగా పరీక్షలు చేయాలా వద్దా అనేదానిపై వైద్యులు నిర్ణయం తీసుకుంటారు.

కుటుంబ చరిత్ర ఉంటే..
కుటుంబ సభ్యుల్లో ఎవరికైనా పెద్దపేగు క్యాన్సర్‌ లేదా ప్రమాదకర పాలిప్స్‌ ఉంటే.. అలాంటి వారు మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ఇలాంటి వారు 40 ఏండ్ల వయసులో స్రీనింగ్‌ ప్రారంభించాలి. అల్సరేటివ్‌ కొలైటిస్‌, క్రోన్స్‌ వ్యాధి వంటి ఇన్‌ఫ్లమేటరీ బవెల్‌ డిసీజ్‌ ఉన్నవారికి కూడా ప్రత్యేక పర్యవేక్షణ అవసరం. సాధారణంగా వ్యాధి నిర్ధారణ లేదా లక్షణాలు ప్రారంభమైన ఎనిమిదేండ్ల తర్వాత నిఘా కొలొనోసోపీని ప్రారంభిస్తారు. లించ్‌ సిండ్రోమ్‌, ఫ్యామిలియల్‌ అడెనోమేటస్‌ పాలిపోసిస్‌ వంటి జన్యుపరమైన సమస్యలు ఉన్నవారికి టీనేజ్‌ చివరి దశ లేదా 20 ఏండ్ల ప్రారంభంలోనే ప్రత్యేక వైద్య పర్యవేక్షణ అవసరమవుతుంది.

అందుబాటులో ఉన్న స్రీనింగ్‌ పరీక్షలు..
1. కొలొనోసోపీ: సన్నటి, వంచగల కెమెరా ద్వారా పెద్దపేగును పరిశీలించే పరీక్ష. సాధారణ ముప్పు ఉన్నవారికి పదేండ్లకు ఒకసారి ఈ పరీక్షను సూచిస్తారు. ఈ పరీక్షలో పాలిప్స్‌ కనిపిస్తే అప్పుడే తొలగించే అవకాశం ఉంటుంది.
2. ఫీకల్‌ ఇమ్యూనోకెమికల్‌ టెస్ట్‌ (FIT): మలంలో కనిపించని సూక్ష్మ రక్తాన్ని గుర్తించే పరీక్ష. ఇంట్లోనే నమూనా సేకరించి పరీక్ష చేయించుకోవచ్చు. సాధారణంగా ఈ పరీక్షను ప్రతి సంవత్సరం చేయించుకోవాలి. ఫలితం పాజిటివ్‌గా వస్తే తప్పనిసరిగా కొలొనోసోపీ చేయించుకోవాల్సి ఉంటుంది.
3. స్టూల్‌ DNA-FIT పరీక్ష: మలంలో మార్పు చెందిన DNA గుర్తులు, రక్త ఆనవాళ్లను పరిశీలించే పరీక్ష. ప్రతి మూడేండ్లకు ఒకసారి ఈ పరీక్షను సూచిస్తారు. రిజల్ట్‌ పాజిటివ్‌గా వస్తే తదుపరి కొలొనోసోపీ అవసరం ఉంటుంది.
ఏ పరీక్ష చేయించుకోవాలన్నది వ్యక్తిగత ఆరోగ్య పరిస్థితి, కుటుంబ చరిత్ర ఆధారంగా గ్యాస్ట్రోఎంటరాలజిస్ట్‌ను సంప్రదించి నిర్ణయించుకోవాలి.

ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తే నిర్లక్ష్యం చేయొద్దు

• మలంలో రక్తం కనిపించడం లేదా మలద్వారం నుంచి రక్తస్రావం.
• కొన్ని వారాలకు మించి విరేచనాలు, మలబద్ధకం లేదా మలం ఆకారంలో మార్పులు కొనసాగడం.
• కారణం తెలియకుండా బరువు తగ్గడం, అధిక అలసట.
• కడుపులో నొప్పి, ఉబ్బరం, తిమ్మిర్లు.
• హిమోగ్లోబిన్‌ తగ్గడం లేదా ఐరన్‌ లోపంతో రక్తహీనత ఏర్పడటం.

ముందస్తు పరీక్షలే రక్షణ కవచం..
పెద్దపేగు క్యాన్సర్‌ను నివారించడంలో, ముందుగానే గుర్తించడంలో స్రీనింగ్‌ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. 45 ఏండ్లు దాటినవారు, కుటుంబంలో క్యాన్సర్‌ చరిత్ర ఉన్నవారు వైద్యుల సలహా మేరకు పరీక్షలు చేయించుకోవాలి. వ్యాధి లక్షణాలు బయటపడే వరకు వేచి ఉండకుండా ముందస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం ద్వారా ఆరోగ్యాన్ని, ప్రాణాలను కాపాడుకోవచ్చు.

డా. ఇ.రామాంజనేయులు
కన్సల్టెంట్‌ గ్యాస్ట్రోఎంటరాలజి
యశోద హాస్పిటల్‌, హైదరాబాద్‌