కూలుతున్న ట్రంప్‌ కలలు

ఇరాన్‌తో యుద్ధం సైనికపరంగా దాదాపు ముగిసినట్లేనని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ ఈనెల 9న ఖతార్‌ ప్రధానితో భేటీ అయిన తర్వాత ప్రకటించారు. అయితే పరిస్థితులు మారితే సైనిక చర్యకు సిద్ధంగా ఉన్నామని కూడా ఆయన స్పష్టం చేయడంతో, ఇది యుద్ధానికి నిజమైన ముగింపా లేదా వ్యూహాత్మక విరామమా? అనేది రానున్న వారాల్లో ఖతార్‌ మధ్యవర్తిత్వ యత్నాల పురోగతిని బట్టి తేలనున్నది.

ఇంతకాలం కయ్యానికి కాలుదువ్విన ట్రం ప్‌ ఇప్పుడు వెనక్కి తగ్గుతున్నట్లు కనిపించడానికి కారణాలేమిటి? సైనికపరంగా, దౌత్యపరంగా ఆశించిన స్థాయిలో ఆయనకు ఫలితాలు దక్కకపోవడం ఈ వెనుకడుగుకు కారణమై ఉండవచ్చు. హొర్ముజ్‌లో ఉద్రిక్తతలు, అమెరికా సహా దాదాపు ప్రపంచమంతటా అలుముకున్న ఆర్థిక అనిశ్చితి, నాటో మిత్రులతో విభేదాలు వంటి కారణాలు ఉండనే ఉన్నాయి. అవన్నీ కూడా విస్తృతంగా చర్చకు వచ్చాయి. అయితే, వీటికి తోడు యుద్ధం ద్వారా సాధించాలనుకున్న వ్యక్తిగత, రాజకీయ ప్రయోజనాలు కూడా ప్రశ్నార్థకంగా మారడం ఆయన శాంతి వచనాలకు దారితీసిన కారణమేమో అనే కోణంలో కూడా విశ్లేషించాల్సిన అవసరం ఉన్నది.

నోబెల్‌ బహుమతి సాధించి శాంతిదూతగా ఖ్యాతి పొందాలన్న తన చిరకాల వాంఛను ట్రంప్‌ బహిరంగంగానే వ్యక్తం చేశారు. కొన్ని దశాబ్దాలుగా అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌ పెనుముప్పుగా భావిస్తున్న ఇరాన్‌ అణు కార్యక్రమాన్ని నిర్వీర్యం చేయడం ద్వారా తన నోబెల్‌ కలను సాకారం చేసుకోవడం ఆయన లక్ష్యంగా కనిపించింది. ఇజ్రాయెల్‌ భద్రతకు శాశ్వత భరోసా కల్పించిన నాయకుడిగా చరిత్రలో నిలువడంతోపాటు, అమెరికా రాజకీయాల్లో బలీయమైన ప్రభావం కలిగిన ఇజ్రాయెల్‌ అనుకూల వర్గాల మద్దతును మరింత పెంచుకోవడం కూడా ఆయన ఆకాంక్షల్లో ఒకటి. ఈ విజయాన్ని తన ‘మేక్‌ అమెరికా గ్రేట్‌ ఎగైన్‌’ మద్దతుదారుల ముందు గొప్పగా ప్రదర్శించుకోవచ్చన్నది ఆయన వ్యూహం కావచ్చు.

మూడోసారి అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టాలన్న ఆకాంక్షను కూడా ట్రంప్‌ పలుమార్లు వ్యక్తం చేశారు. అయితే, అమెరికా రాజ్యాంగంలోని 22వ సవరణ ప్రకారం..రెండుసార్లు ఆ దేశ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైన వ్యక్తిని మళ్లీ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకోవడాన్ని నిషేధిస్తున్నప్పటికీ, ట్రంప్‌ ఆ అంశాన్ని రాజకీయ చర్చల్లో సజీవంగా ఉంచారు. ఇరాన్‌పై నిర్ణయాత్మక విజయం సాధిస్తే ప్రజాదరణ పెరిగి, ‘మేక్‌ అమెరికా గ్రేట్‌ ఎగైన్‌’ ఉద్యమంపై పట్టు కొనసాగించడంతోపాటు, పదవీకాలం తర్వాత కూడా తన వ్యక్తిగత, రాజకీయ ప్రభావాన్ని నిలుపుకోవచ్చన్నది ఆయన భావన కావచ్చు. కానీ, ఇరాన్‌ తీవ్రంగా ప్రతిఘటించడంతో ఎంతకూ కొలిక్కిరాని యుద్ధం ట్రంప్‌ మెడకు గుదిబండలా చుట్టుకున్నది.

ట్రంప్‌ కుటుంబానికి గల్ఫ్‌ దేశాలతో ఉన్న వ్యాపార బంధాలూ ఈ సందర్భంలో చర్చకు వస్తాయి. ఆయన అల్లుడు జారెడ్‌ కుష్నర్‌ నిర్వహిస్తున్న అఫినిటీ పార్ట్‌నర్స్‌ సంస్థలోకి వచ్చిన పెట్టుబడుల్లో అత్యధికం సౌదీ అరేబియా, ఖతార్‌, యూఏఈ దేశాలకు చెందినవే. ఇరాన్‌ ముప్పును తొలగించి గల్ఫ్‌కు భద్రత కల్పించిన నేతగా ట్రంప్‌ నిలిస్తే, ఆ పాలకులతో ఈ బంధాలు మరింత బలపడే అవకాశం ఉండేది. అధ్యక్ష పదవీకాలం ముగిసిన తర్వాత కూడా అవి కుటుంబ వ్యాపార ప్రయోజనాలకు ఉపయోగపడేవి. కానీ యుద్ధం గల్ఫ్‌ భద్రతను, ఆ దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఆయువుపట్టు వంటి ఇంధన రంగాన్ని దెబ్బతీసింది. దాంతో, యుద్ధంతో ఏ గల్ఫ్‌ పాలకుల ప్రయోజనాలను కాపాడి, వారితో తన కుటుంబ వ్యాపార బంధాలను బలపరచుకోవచ్చని ట్రంప్‌ భావించారో, సాక్షాత్తు వారే యుద్ధ విలయం పట్ల అసంతృప్తితో ఉన్నట్టు బ్లూమ్‌బర్గ్‌ ఈ ఏడాది మే నెలలో పేర్కొన్నది. యుద్ధం ఇలాగే కొనసాగితే ఈ భాగస్వాములు మరింత దూరం కావచ్చన్న ఆందోళన కూడా ట్రంప్‌ ప్రస్తుత నిర్ణయానికి కారణం కావచ్చు.

గల్ఫ్‌ దేశాల వైఖరి కూడా ట్రంప్‌ వ్యూహానికి ఎదురుదెబ్బలా పరిణమించింది. గత నెల 26న, మక్కా రక్షణ ఒప్పందంలో భాగస్వాములైన సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్‌, టర్కీ దేశాల ఉన్నతాధికారులు టెహ్రాన్‌లో ఇరాన్‌ ప్రతినిధులతో చర్చలు జరిపారు. ప్రాంతీయ శాంతి, భద్రత కోసం నాలుగు దేశాలు పరస్పర సంప్రదింపులు, సహకారాన్ని కొనసాగించాలని నిర్ణయించాయి. ఇరాన్‌ను ప్రధాన ప్రత్యర్థిగా భావించే సౌదీ అరేబియా సైతం ఆ దేశంతో చర్చలకు సిద్ధపడటం గమనార్హం. ఇది పూర్తిస్థాయి సయోధ్య కాకపోయినా, పరస్పర ప్రయోజనాల దృష్ట్యా ఇరాన్‌తో సంబంధాలను మెరుగుపరచుకోవాల్సిన అవసరాన్ని ఆ దేశాలు గుర్తిస్తున్నాయి. ట్రంప్‌కు ఇది ఇబ్బందికరమైన పరిణామం. అమెరికా భద్రతా హామీలపై ఆధారపడిన సౌదీ వంటి మిత్రదేశాలే తమ ప్రధాన ప్రత్యర్థి ఇరాన్‌తో చర్చలకు సిద్ధపడుతున్నప్పుడు, యుద్ధం కొనసాగింపునకు ప్రాంతీయ మద్దతు ఎంతవరకు ఉందన్నది సందేహాస్పదంగా మారింది.

ఇజ్రాయెల్‌లో ట్రంప్‌నకు ప్రధాన భాగస్వామిగా, మద్దతుదారుగా ఉన్న నెతన్యాహు రాజకీయంగా బలహీనపడ్డాడు. గత నెల 27న జరిగిన ఎన్నికల్లో ఆయన నేతృత్వంలోని కూటమి ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు అవసరమైన సంఖ్యాబలం సాధించలేకపోయింది. ఈ నెల 8న దేశాధ్యక్షుడు ఐజాక్‌ హెర్జోగ్‌ ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు గాడీ ఐజెన్‌కాట్‌ను అధికారికంగా ఆహ్వానించారు. ఇరాన్‌పై యుద్ధంలో ట్రంప్‌నకు అండగా నిలిచిన ఆయన బలహీనపడటం, ట్రంప్‌ నైతిక స్థయిర్యాన్ని కూడా దెబ్బ తీయగలిగే పరిణామం.

అమెరికాలో ఈ నెల 3న జరిగిన మధ్యంతర ఎన్నికల్లో డెమోక్రాట్లు కాంగ్రెస్‌ ఉభయ సభల్లో ఆధిక్యం సాధించారు. 10న వెల్లడైన రాయిటర్స్‌ఇప్సోస్‌ సర్వేలో 71 శాతం మంది అమెరికన్లు ఇరాన్‌ యుద్ధాన్ని ముగించే చట్టాన్ని కాంగ్రెస్‌ ఆమోదించాలని కోరినట్లు తేలింది. సాధారణంగా ట్రంప్‌కు గట్టి మద్దతుదారులైన రిపబ్లికన్లలో కూడా 51 శాతం మంది ఇదే కోరారు. ఎన్నికల ఫలితాలు, ప్రజాభిప్రాయం రెండూ యుద్ధాన్ని ముగించాలన్న ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి. తాను కోరుకున్న ప్రయోజనాలేవీ ఆశించిన స్థాయిలో నెరవేరని నేపథ్యంలో, శాంతిదూతగా అవతరించాలన్న తన ప్రగాఢ వాంఛే చివరికి తనను యుద్ధోన్మాదిగా చిత్రించే పరిస్థితికి దారితీయడం ట్రంప్‌నకు రుచించకపోవచ్చు. ఇది కూడా ఆయన తాజా ప్రకటనకు దారితీసిన ప్రధానమైన కారణాల్లో ఒకటయ్యే అవకాశాన్ని విస్మరించలేం.

(వ్యాసకర్త: జియో పొలిటికల్‌ అంశాల విశ్లేషకుడు )

-కృష్ణ బాలాజి పల్లపోతు ,99490 98406