43 వేల కోట్లు.. గంగపాలు!

• పుష్కర కాలం దాటినా గంగా నది శుద్ధి జరుగలే
• నదీ జలాల్లో పరిమితి దాటిన కాలుష్య కారకాలు
• స్నానం చేయడానికి కూడా నదిలోని నీళ్లు పనికి రావు
• చినుకుపడితే, 80 శాతం మేర నది బురదమయమే
• ‘నమామి గంగే’ ప్రాజెక్టుపై బ్లూమ్‌బెర్గ్‌ పరిశోధన నివేదిక

(స్పెషల్‌ టాస్క్‌ బ్యూరో) న్యూఢిల్లీ, నవంబర్‌ 13: గంగానది శుద్ధే లక్ష్యంగా కేంద్రంలోని ఎన్డీయే సర్కారు పుష్కర కాలం కిందట ప్రారంభించిన ‘నమామీ గంగే’ ప్రాజెక్టు అనుకొన్న లక్ష్యాలను చేరలేదని తాజాగా తేలింది. ఈ ప్రాజెక్టు కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం కోట్లాది రూపాయలు ఖర్చు చేసినప్పటికీ, నదీజలాలు ఇప్పటికీ పెద్దయెత్తున కలుషితంగానే ఉన్నాయని తేటతెల్లమయ్యింది. ఈ మేరకు ‘బ్లూమ్‌బెర్గ్‌’ ఓ పరిశోధనాత్మక నివేదికలో సంచలన విషయాలను వెల్లడించింది. గంగా నది కాలుష్యం, దాని ప్రక్షాళనకు కేంద్రం చేపట్టిన ప్రణాళికపై సంస్థ స్వయంగా దర్యాప్తు జరిపి ఈ విషయాలను వెలుగులోకి తీసుకొచ్చింది.

పదేండ్ల శాటిలైట్‌ డాటాతో

దాదాపు 2,500 కిలోమీటర్ల మేర ప్రవహిస్తున్న గంగానదికి సంబంధించి నాసా, కోపర్నికస్‌ సంస్థల పదేండ్ల శాటిలైట్‌ డాటాను బ్లూమ్‌బెర్గ్‌ విశ్లేషించింది. నదీ పరీవాహక ప్రాంతాల్లో స్వతంత్రంగా నీటి పరీక్షలను నిర్వహించింది. క్షేత్రస్థాయిలో పరిశీలన జరిపి పలు అంశాలను సేకరించింది. ఇందుకోసం ఐఐటీ ఖరగ్‌పూర్‌ వంటి ప్రతిష్ఠాత్మక సంస్థల నిపుణుల సాయాన్ని తీసుకొన్నది. కొన్ని నెలలపాటు కొనసాగిన ఈ పరిశీలనలో గంగా నదిలోని మెజారిటీ ప్రాంతాల్లో నీటి స్వచ్ఛత దశాబ్ద క్రితంతో పోలిస్తే ఏమాత్రం మెరుగుపడలేదని నివేదిక అభిప్రాయపడింది.

చినుకుపడితే బురదమయమే

వర్షాకాలం తర్వాత వచ్చే నెలల్లో గంగానదిలోని దాదాపు 80 శాతం నీరు మరింత బురదమయంగా మారుతున్నదని నివేదిక పేర్కొంది. పారిశ్రామిక ప్రాంతాలు, పవిత్ర నగరాల నుంచి సేకరించిన నీటి నమూనాల్లో కాలుష్య కారకాలు నిర్దేశిత పరిమితిని మించి ఉన్నాయని వివరించింది. గత దశాబ్ద కాలంలో గంగా నది ప్రక్షాళనకు రూ.43,060 కోట్లకు పైగా నిధులను ప్రభుత్వం కేటాయించిందని, అయితే అందులో సగం మాత్రమే ఖర్చు చేశారని నివేదిక పేర్కొంది. ఇంతమొత్తంలో నిధుల్ని ఖర్చు చేసినప్పటికీ నదిలోని కాలుష్యం ఇప్పటికీ ప్రమాదకర స్థాయిలోనే ఉందని తెలిపింది. కాగా, ‘నమామీ గంగే’ ప్రాజెక్టుకు కేటాయించిన నిధుల్లో ఖర్చుపెట్టని మిగతా నిధులు ఏమయ్యాయన్న అనుమానాలు ఇప్పుడు సర్వత్రా వ్యక్తమవుతున్నాయి.

వ్యర్థాలను అడ్డుకోవడంలో విఫలం

శుద్ధి చేయని మురికి జలాలు, పారిశ్రామిక వ్యర్థాలు నదిలోకి ఇప్పటికీ భారీగా చేరుతున్నాయని, దీన్ని అడ్డుకోవడంలో అధికారులు విఫలమవుతున్నట్టు నివేదిక ఆరోపించింది. గంగానది నీటి కాలుష్యం కారణంగా సమీప నగరాల్లోని భూగర్భజలాలు కూడా పెద్దయెత్తున కలుషితమవుతున్నట్టు నివేదిక అభిప్రాయపడింది. ఈ కాలుష్యనీటితో ప్రజలకు ఆరోగ్య సమస్యలే కాకుండా పంటలపై కూడా ప్రభావం పడే ప్రమాదం ఉన్నట్టు నివేదిక ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.

కాలుష్యానికి కారణాలు

• ఇండ్ల నుంచి వచ్చే వ్యర్థాలు నదిలో చేరడం
• కేంద్ర, రాష్ట్ర, స్థానిక యంత్రాంగాల మధ్య సమన్వయ లేమి
• కాలుష్య నియంత్రణ నిబంధనల అమలు బలహీనంగా ఉండటం
• సీవరేజీ ప్లాంట్లు నిరంతరాయంగా పనిచేయకపోవడం
• పారిశ్రామిక వ్యర్థాలు ఇంకా నీటిలో కలుస్తుండటం
• నదీపరీవాహాల్లో జనాభా పెరుగడం

‘నమామీ గంగే’ ప్రాజెక్టు- బ్లూమ్‌బెర్గ్‌ వాస్తవాలు

• మిషన్‌ ప్రారంభం: జూన్‌, 2014
• బడ్జెట్‌: రూ. 43,060 కోట్లు
• శుద్ధి జరిగిన నీటి శాతం: 10
• పరిశ్రమలతో కలుషితం అవుతున్న నీరు: 20 శాతం
• వర్షకాలంలో బురద మయమయ్యే నీరు: 80 శాతం