తెలంగాణ గర్భశోకం సిటీకి జల గండం

22 November 2026 - 06:30
0 0
తెలంగాణ గర్భశోకం సిటీకి జల గండం
Nlg Sagar
  • నాగార్జునసాగర్‌కు గండితో హైదరాబాద్‌కు ముప్పు
  • తక్కువ నీటిమట్టంలో ఏపీ పల్నాడు పథకం
  • సాగర్‌లో 510 అడుగులుంటేనే మనకు నీళ్లు
  • 493.4 అడుగులున్నా ‘పల్నాడు’కు సరఫరా
  • ‘బచావత్‌’ కేటాయింపుల్లోంచే నగరానికి నీరు
  • అనుమతుల్లేకుండానే ఆంధ్రా ప్రాజెక్టు పనులు

మహానగరానికి మంచినీటి ముప్పు ముంచుకొస్తున్నదా? తెలంగాణకు గుండెకాయలాంటి హైదరాబాద్‌పై నీటి కుట్రలు జరుగుతున్నాయా? ఇందులో భాగంగానే నాగార్జున సాగర్‌ నుంచి నగర తాగునీటి సరఫరాకు ఏపీ గండి కొడుతున్నదా? ఏడాదిగా పనులు జరుగుతున్నా ఆంధ్రాకు వత్తాసుగా రాష్ట్రంలోని కాంగ్రెస్‌ సర్కార్‌ ఏమీ తెలియనట్టు నటించిందా? నగరానికి తాగునీటిని అందించేందుకు బీఆర్‌ఎస్‌ ప్రభుత్వం చేపట్టిన సుంకిశాల పథకాన్ని కూడా ఇందుకే కుప్పకూల్చిందా? అంటే ‘అవును’ అనే చెప్తున్నాయి తాజా పరిణామాలు! సాగర్‌లో 510 అడుగుల మట్టంతో నీళ్లుంటేనే హైదరాబాద్‌కు తాగునీటిని సరఫరా చేసే అవకాశం ఉంటుంది. కానీ, ఎలాంటి అనుమతులు లేకుండానే 493.4 అడుగులున్నా ‘పల్నాడు’కు తాగునీటిని సరఫరా చేసేలా ఏపీ సర్కార్‌ ‘పథకం’ పన్నింది. నాగార్జున సాగర్‌కు కన్నంపెట్టి పల్నాడు జలధార పేరుతో ఏపీ సీఎం చంద్రబాబు పన్నిన కుట్ర పర్యవసానంపై ‘నమస్తే తెలంగాణ’ సిటీబ్యూరో ప్రధాన ప్రతినిధి గుండాల కృష్ణ రాసిన ప్రత్యేక కథనం
(గుండాల కృష్ణ)

హైదరాబాద్‌, సిటీబ్యూరో ప్రధాన ప్రతినిధి, నవంబర్‌ 21 (నమస్తే తెలంగాణ) : నాగార్జునసాగర్‌ జలాశయంలో 510 అడుగుల నీటిమట్టం ఉంటేనే హైదరాబాద్‌ నగరానికి తాగునీటి సరఫరా కొనసాగుతుంది. అత్యవసర మోటార్లు నడిపినా అరకొర నీటి సరఫరానే తప్ప నగరవాసుల దాహం పూర్తిగా తీరదు. అందుకే సాగర్‌లో 460 అడుగులు (డెడ్‌స్టోరేజీ) నీటిమట్టం ఉన్నా హైదరాబాద్‌కు తాగునీటిని అందించేందుకు కేసీఆర్‌ ప్రభుత్వం సుంకిశాల పథకాన్ని చేపట్టింది. 80 శాతానికి పైగా పనులు పూర్తయిన క్రమంలో అధికారంలోకి వచ్చిన కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం రెండున్నరేండ్ల కిందట పథకాన్ని కుప్పకూల్చింది. నిర్మాణ సంస్థ మెగా ఇన్‌ఫ్రా తమ తప్పిదమేనని ప్రకటించినా ప్రభుత్వం నలుగురు ఇంజినీర్లపై వేటు వేసి చేతులు దులుపుకొన్నది. ఆర్నెల్లలో పథకాన్ని పునరుద్ధరిస్తామని ముగ్గురు మంత్రులు ప్రకటించారు. కానీ మరో ఆర్నెల్లు కాదు కదా.. ఏడాదైనా ఆ పథకం పూర్తయ్యేలా లేదు.

నగరానికి గడ్డు పరిస్థితి!
హైదరాబాద్‌లో తాగునీటి సమస్య లేదని నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి ఉత్తమ్‌కుమార్‌రెడ్డి హస్తిన వేదికగా ప్రకటన చేశారు. వాస్తవ పరిస్థితి ఇట్లనే ఉన్నదా? ఊపర్‌ షేర్వా నీ.. అంద ర్‌ పరేషానీ అన్నట్టుగా ఉన్నదా? ఆవిరవుతు న్న సింగూరు-మంజీరా జలాలతో ఈ డిసెంబర్‌తో అక్కడి నుంచి వచ్చే తాగునీటి సరఫరా నిలిచిపోనున్నది. మూడు లక్షలకుపైగా నీటి వినియోగదారుల నల్లాలు బంద్‌ కానున్నా యి. నగరంలోని వెస్ట్‌ సిటీతో అనేక ప్రాంతా ల్లో బోర్లు ఎండిపోవడంతో హాస్టళ్లు, కాలేజీలు మూసివేసి, విద్యార్థులను ఇంటికి పంపించారు. రేపోమాపో ఐటీ రంగంలో కూడా వర్క్‌ ఫ్రం హోం ఇచ్చేందుకు కసరత్తు చేస్తున్నారు. అంటే సాధ్యమైనంత వరకు జనం నగరం నుంచి సొంత ఊర్లకు పోయేలా పరిస్థితులు కల్పిస్తున్నారు.

ఇంకోవైపు యాసంగి ఆరంభంలోనే నాగార్జునసాగర్‌ జలాశయంలో నీటిమట్టం 516 అడుగులకు చేరుకున్నది. సాధారణంగానైతే ఏటా మే నెలలో ఇలాంటి పరిస్థితి కనిపిస్తుంది. ఏపీ తాగు, సాగునీరు అంటూ కృష్ణా బోర్డుకు ఎడాపెడా ఇండెంట్లు పెట్టి నీటిని తోడుకుపోతున్నది. నవంబర్‌లోనే ఈ పరిస్థితి ఉన్నదంటే మున్ముందు నగరంలో ఎండిపోయే బోర్ల సంఖ్య లక్షల్లోకి చేరుకొని జలమండలి తాగునీటి వ్యవస్థపై పెను భారం పడనున్నది. నాగార్జునసాగర్‌లో 510 అడుగుల కంటే నీటిమట్టం పడిపోతే ఎలిమినేటి మాధవరెడ్డి ప్రాజెక్టుకు ఎమర్జెన్సీ మోటర్లతో నీటిని అందించాలి.

సాధారణంగానైతే ప్రాజెక్టులో ఒక మోటర్‌ 600 క్యూసెక్కుల నీటిని విడుదల చేస్తుంది. సాగర్‌లో నీటిమట్టం పడిపోయి ఎమర్జెన్సీ మోటర్లు పెడితే ఈ డిశ్చార్జి 300 క్యూసెక్కులకు పడిపోతుంది. ఇక ప్రభుత్వం కాళేశ్వరం మోటర్లు ఆన్‌ చేయకపోవడంతో ఎల్లంపల్లిలోని నీటి నిల్వలను కేవలం తాగునీటికే వాడుకోవాలి. అక్కడ ఏమైనా తేడా వస్తే హైదరాబాద్‌ నగరాన్ని దేవుడే కాపాడాలి! అని ఓ రిటైర్డ్‌ ఇంజినీర్‌ ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. సింగూరు జలాలు లేక.. కృష్ణాజలాలు అరకొరగా వస్తే నగరంలో లక్షల్లో బోర్లు ఎండిపోతే.. రానున్న ఎండకాలంలో హైదరాబాద్‌ పరిస్థితి ఏమిటో ఊహించుకోండి! అని హెచ్చరించారు.

Sagar

సుంకిశాల ప్రమాదమా? ఉద్దేశపూర్వకమా?
ఏదైనా ప్రాజెక్టులో ప్రమాదం జరిగితే వెంటనే జాగ్రత్త చర్యలు తీసుకొని త్వరగా పనులను పునరుద్ధరిస్తారు. శ్రీశైలం ఎడమ గట్టు కాలువ (ఎస్సెల్బీసీ) సొరంగం పనుల్లో ప్రమాదం జరిగి ఎనిమిది మంది చనిపోతే ఇప్పటివరకు ఆ శవాలను కూడా ప్రభుత్వం బయటికి తీసుకురాలేకపోయింది. అయినా తర్వాత పనులను పునరుద్ధరించి సొరంగం పనులు శరవేగంగా కొనసాగుతున్నాయని ప్రభుత్వం ఫొటోలతో సహా ప్రకటన విడుదల చేసింది. మరి.. నాగార్జునసాగర్‌కు వరుసగా మూడేండ్లు వరద రాకుండా నీటిమట్టం డెడ్‌స్టోరేజీకి పడిపోయినా హైదరాబాద్‌ తాగునీటికి ఎలాంటి ఢోకా లేకుండా ఉండేందుకు కేసీఆర్‌ ప్రభుత్వం సుంకిశాల తాగునీటి పథకాన్ని చేపట్టింది.

సాగర్‌లో చివరికి 460 అడుగుల మట్టం నుంచి కూడా నీటిని తీసుకొని హైదరాబాద్‌కు సరఫరా చేసేలా ఈ పథకం డిజైన్‌ చేసింది. 80 శాతం పనులు బీఆర్‌ఎస్‌ హయాంలోనే పూర్తయ్యాయి. మిగిలిన పనులు పూర్తి చేయాల్సిన కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం ఏనాడూ పట్టించుకోలేదు. చివరికి 2024, అగస్టులో సుంకిశాల పంపుహౌస్‌లోని రిటైయినింగ్‌ వాల్‌ కుప్పకూలింది. ఆరు రోజుల తర్వాత ‘నమస్తే తెలంగాణ’ ఈ ప్రమాదాన్ని వెలుగులోకి తీసుకువస్తే అక్కడికి వెళ్లి పరిశీలించిన మంత్రులు ఉత్తమ్‌కుమార్‌రెడ్డి, తుమ్మల నాగేశ్వర్‌రావు, కోమటిరెడ్డి వెంకట్‌రెడ్డి దాన్నో చిన్న ప్రమాదంగా అభివర్ణించారు. ఆర్నెల్లలో పనులు పూర్తిచేస్తామని ప్రకటించారు.

ఈ ప్రమాదానికి తామే బాధ్యత వహిస్తున్నట్టు నిర్మాణ కంపెనీ ‘మేఘా ఇన్‌ఫ్రా’ అధికారికంగా ప్రకటించింది. కానీ ప్రమాదం జరిగి రెండేండ్ల నాలుగు నెలలు అంటే 28 నెలలు అవుతున్నది. కానీ ఇప్పటివరకు ఆ పథకం ఎప్పుడు పూర్తవుతుందో తెలియని అయోమయ పరిస్థితి నెలకొన్నది. సుంకిశాల పథకం పూర్తయితే కేసీఆర్‌కు పేరొస్తుందని కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం దాన్ని అటకెక్కించిందని పలువురు ఆరోపిస్తున్నారు. కాళేశ్వరం, పాలమూరు-రంగారెడ్డి ప్రాజెక్టులను పడావు పెట్టడం చూస్తుంటే ఇది కూడా నిజమేననిపిస్తున్నది. అంటే హైదరాబాద్‌ జనం గొంతెండినా సరే.. రాజకీయ కక్షలే ప్రధానం అన్నట్టుగా ఈ ప్రభుత్వం పని చేస్తున్నదని పలువురు విమర్శిస్తున్నారు.

పల్నాడు ఎండీడీఎల్‌పై నోరు మెదపరా?
ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చేపట్టిన ఎలిమినేటి మాధవరెడ్డి ప్రాజెక్టు (ఏఎమ్మార్పీ) ఎండీడీఎల్‌ (మినిమం డ్రాడౌన్‌ లెవల్‌) అంటే నీటిని సేకరించే కనిష్ఠ నీటిమట్టం 510 అడుగులుగా నిర్ధారించారు. అందుకే హైదరాబాద్‌ నగరానికి తాగునీరు కావాలంటే నాగార్జునసాగర్‌లో కనీసంగా 510 అడుగుల నీటిమట్టం ఉండాలి. లేదంటే ఏఎమ్మార్‌ ప్రాజెక్టులోని మోటర్ల నుంచి నీటి విడుదల సాధ్యం కాదు. కానీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం ఏడాది కిందట మొదలుపెట్టిన పల్నాడు మంచినీటి పథకం ఎండీడీఎల్‌ను అధికారికంగా 510 అడుగులు అని చెప్తున్నా సాగర్‌ జలాశయం ఫోర్‌షోర్‌లో నిర్మించిన రెగ్యులేటర్‌ వద్ద మూడు ఇన్‌టేక్‌ పాయింట్లు ఏర్పాటు చేశారు.

అందులో గరిష్ఠ ఎత్తులోని ఇన్‌టేక్‌ పాయింట్‌ 170 మీటర్లు (557.60 అడుగులు) కాగా మధ్యస్థంలో ఏర్పాటు చేసిన ఇన్‌టేక్‌ పాయింట్‌ లెవల్‌ 160 మీటర్లు (524.80 అడుగులు). కానీ చివరగా దిగువన ఏర్పాటు చేసిన ఇన్‌టేక్‌ పాయింట్‌ లెవల్‌ 150.45 మీటర్లు (493.47 అడుగులు). అంటే నాగార్జునసాగర్‌ జలాశయంలో 493 అడుగులు ఉన్నా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ యథేచ్ఛగా సాగర్‌ నుంచి నీటిని తరలించుకుపోవచ్చు. కానీ అదే హైదరాబాద్‌ తాగునీటి సరఫరా 510 అడుగుల కంటే దిగువకు పడిపోగానే నిలిచిపోతుంది.

ఇక 493 అడుగుల స్థాయిలో అంటే హైదరాబాద్‌ నగరానికి చుక్క నీటిని కూడా మనం తీసుకోలేము. వాస్తవానికి ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో నాగార్జునసాగర్‌పై ఇచ్చిన జీవోల్లో ఎండీడీఎల్‌ (మినిమం డ్రాడౌన్‌ లెవల్‌)ను 510 అడుగులుగా (155.48 మీటర్లు) నిర్ధారించారు. కానీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం దాన్ని ఉల్లంఘించి కృష్ణా బోర్డు, తెలంగాణ అనుమతులు లేకుండానే పల్నాడు మంచినీటి పథకానికి 493 అడుగుల లోతులో ఇన్‌టేక్‌ పాయింట్‌ ఏర్పాటు చేసింది. ఏడాది కిందట మొదలైన ఈ పనుల్లో ఇప్పటికే రూ.100 కోట్ల విలువైన పనులు పూర్తయినా కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం తమకేమీ తెలియనట్టు నటించడంపై అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

సాగర్‌కు నేరుగా పైప్‌లైన్‌
ఇదే నాగార్జునసాగర్‌ జలాశయానికి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ నేరుగా గండి కొట్టింది. రూ.1200 కోట్లతో పల్నాడు మంచినీటి పథకానికి శ్రీకారం చుట్టింది. సాగర్‌లో 493.47 అడుగులున్నా.. అంటే హైదరాబాద్‌ తాగునీటి సరఫరా ఎండీడీఎల్‌ 16.3 అడుగుల కంటే తక్కువ లోతులో నీళ్లున్నా తమ మంచినీటి పథకానికి ఢోకా లేకుండా ఉండేలా డిజైన్‌ చేసి ఏడాది కిందట పనులు మొదలు పెట్టింది. ఏపీ పునర్విభజన చట్టం-2014 ప్రకారం ఏపీ-తెలంగాణ ఉమ్మడి ప్రాజెక్టుగా చెప్తున్న నాగార్జునసాగర్‌ ఫోర్‌షోర్‌లోనే ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం ఒక రెగ్యులేటర్‌.. మూడు ఇన్‌టేక్‌వెల్స్‌ ఏర్పాటు చేసి ఏకంగా రూ.100 కోట్లకు పైగా విలువైన పనుల్ని పూర్తి చేసింది.

ఇప్పటికీ అక్కడ శరవేగంగా పనులు జరుగుతున్నాయి. నిన్నామొన్న ఈ విషయం బయటికి పొక్కడంతో కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం ఈ క్షణమే తమకు తెలిసిందన్నట్టుగా నీటిపారుదల శాఖ ఇంజినీర్లకు మెమోలు ఇచ్చి హైడ్రామా చేస్తున్నది. పొరుగు రాష్ట్రం.. ఉమ్మడి ప్రాజెక్టు.. అందునా నల్లగొండ జిల్లా మంత్రి నాగార్జునసాగర్‌ ఆయకట్టు రైతు.. పైపెచ్చు నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి ఉమ్మడి జిల్లావాసి! అయినా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కండ్లుగప్పి ఏపీ సర్కార్‌ ఈ తాగునీటి పథకాన్ని చేపట్టిందంటే నమ్మశక్యంగా ఉన్నదా?

ఇవి కుట్రలు కావా?
కాంగ్రెస్‌ అధికారంలోకి వచ్చిన ఏడాదిలోపే సుంకిశాల కూలిపోయింది! ఏడాది దాటినా పల్నాడు తాగునీటి పథకం పనులపై ఈ సర్కార్‌ తమకు సమాచారం లేదంటున్నది! ఇదంతా నమ్మేలా ఉన్నదా? ఎడమ వైపు తాగునీటి పథకాన్ని కాలగర్భంలో కలుపుతూ.. కుడివైపు తాగునీటి పథకానికి పరోక్షంగా సహకరించడమంటే.. తెలంగాణ గుండెకాయ హైదరాబాద్‌ నగరంపై ఏం జరుగుతున్నది?? మూడేండ్లలో హైడ్రా, 22ఏ అంటూ దేశంలోనే అగ్రగామిగా ఉన్న రియల్‌-నిర్మాణ రంగాన్ని కుప్పకూల్చారు. హైదరాబాద్‌ నగర చరిత్రలో ఏనాడూలేని విధంగా నీటి సమస్యతో హాస్టళ్లు, కాలేజీలు మూతపడటంతో విద్యార్థులు, టెకీలు ఊర్ల బాట పడుతున్నారు.

ఏపీ సాగునీటి కోసం కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం కాళేశ్వరం, పాలమూరు-రంగారెడ్డి, కల్వకుర్తి వంటి ప్రాజెక్టుల్ని పడావు పెట్టడంతో గ్రామాల్లో ఉపాధి లేక జనం మళ్లీ ముంబైకి వలసలు పోతున్నారు. అంటే.. ఇవన్నీ యాదృచ్ఛికమని సర్దుకుపోవాలా? ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ నుంచే నాగార్జునసాగర్‌ జలాశయం నుంచి హైదరాబాద్‌ నగరానికి తాగునీటిని సరఫరా చేస్తున్నారు. అన్ని ప్రాంతాల ప్రజలు ఇక్కడ నివసిస్తున్నా ఈ తాగునీటి పరిమాణాన్ని తెలంగాణ కోటాలో చూపి బచావత్‌ ట్రిబ్యునల్‌కు నివేదిక సమర్పించారు. అదే ఇప్పుడు పల్నాడు మంచినీటి పథకాన్ని చేపడుతున్న ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం కేటాయింపులు దేవుడెరుగు.. పునర్విభజన చట్టం ప్రకారం కనీసం తెలంగాణ అనుమతి కూడా తీసుకోలేదు.

సుంకిశాలపైనా కృష్ణా బోర్డుకు చంద్రబాబు ఫిర్యాదు
ఏపీ పునర్విభజన చట్టం ప్రకారం తెలుగు రాష్ర్టాలు శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్‌ నుంచి ఎలాంటి ప్రాజెక్టులు చేపట్టినా వాటికి కృష్ణా బోర్డు, సీడబ్ల్యూసీ, అపెక్స్‌ కౌన్సిల్‌ అనుమతులుండాలి. చివరికి తాగునీటి పథకానికి సైతం ఇవే అనుమతులు కావాలని సాక్షాత్తు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం 2024లోనే స్పష్టం చేసింది. ఈ మేరకు కేసీఆర్‌ ప్రభుత్వ హయాంలో చేపట్టిన సుంకిశాల తాగునీటి పథకంపై చంద్రబాబు ప్రభుత్వం కృష్ణా నదీ యాజమాన్య బోర్డుకు ఫిర్యాదు చేసింది. 2025, జనవరి 21న కృష్ణా నదీ యాజమాన్య బోర్డు సమావేశాన్ని నిర్వహించే క్రమంలో ముందుగానే బోర్డు రెండు రాష్ర్టాలకు లేఖ రాసింది. ఆ సమయంలో ఏపీ జల వనరుల శాఖ ప్రత్యేక ప్రధాన కార్యదర్శి కృష్ణా బోర్డు చైర్మన్‌కు 2024, డిసెంబర్‌లో లేఖ రాశారు. ఏపీ తరఫున ఎజెండా అంశాల్లో భాగంగా మూడోదిగా సుంకిశాల పథకంపై ఫిర్యాదు చేర్చాలని సూచించారు. ఎలాంటి అనుమతులు లేకుండా తెలంగాణ ఈ తాగునీటి పథకాన్ని చేపట్టిందని, వెంటనే పనులు నిలిపివేసేలా ఆదేశాలు ఇవ్వాలని ఏపీ కోరింది. ఏపీ కోరుకున్నట్టుగానే సుంకిశాల పథకాన్ని రేవంత్‌రెడ్డి ప్రభుత్వం దిగ్విజయంగా అటకెక్కించింది.

Comments (0)

User